Excursie naar het Verdronken Land van Saeftinghe

Excursie naar het Verdronken Land van Saeftinghe

Dat modderbaden een heilzame werking hebben op de huid is al duizenden jaren bekend. En dat is mooi, want dit keer lokt het avontuur de NKBV wandelgroep naar het Verdronken Land van Saeftinghe; glijden en ploeteren door de modder. Maar het 3600 hectare grote brakwaterschor heeft natuurlijk veel meer te bieden dan modder alleen.

Het gebied is op klein deel na, niet vrij toegankelijk. Maar goed ook. Buiten de bescherming van de flora en fauna in het gebied, kan het ook levensgevaarlijk zijn bij het onjuist inschatten van het landschap bij hoog water. Onze gids Carla kent het gebied op haar duimpje en laat ons de mooiste – en volgens mij ook de modderigste – plekken zien van het prachtige natuurgebied.

Vooraf hebben we nog even de gelegenheid onze oren en ogen de kost geven in het bezoekerscentrum. Hier vinden we allerlei trivia van het gebied. Met name de projectie van de verschillende getijden door het landschap is interessant om te zien. Ergens in een hoek kom ik   oog in oog te staan met een mogelijk ver familielid: Frans van der Zande. Frans was naast een van de Saeftinghe pioniers ook een belangrijke schakel in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog toen veel verzetslieden en geallieerde soldaten onderdoken in het uitgestrekte gebied. Ik moet toch eens in de familie genealogie duiken of hij toevallig geen familie is.

Maar natuurlijk zijn we vooral hier om door de modder te waden. Carla neemt ons mee naar de Groene Zeedijk en geeft een kleine lezing over de ontstaansgeschiedenis van het natuurgebied. Tussen de 13e en 16e eeuw was het gebied ingepolderd. Daar kwam een eind aan door de Allerheiligenvloed in 1570. Een aantal dorpen in de Heerlijkheid verdween in de golven. Enkele jaren later volgt de genadeklap. In 1584 steken de Nederlandse strijdkrachten de dijken door, om te voorkomen dat de Spanjaarden Antwerpen in handen krijgen. Een nutteloze actie, want in 1585 valt Antwerpen in handen van de Spanjaarden.

Van bovenop de dijk valt meteen de weidsheid van het gebied op, maar ook de aan alle kanten zichtbare industrie met als meest in het oog springend natuurlijk de koeltorens van de vlakbij gelegen kerncentrale van Doel.

Carla gooit ons al snel in het diepe; een zeer modderige geul moet bepalen of wij voorzien zijn van het juiste schoeisel en mentaliteit. Maar zoals u weet, zit dat laatste bij de NKBV leden wel snor… Vooraf was er enige discussie over het schoeisel: laarzen, basketbalschoenen, wandelschoenen; wat is nu het beste? Niemand verliest een schoen tijdens de proef, maar dat dat wel regelmatig gebeurt blijkt wel aan de schoenen die we her en der tegenkomen in de modder. Je vraagt je af hoe die mensen verder zijn gegaan.

Een stukje verder wandelen we door een kreek. Degene die gekozen hebben voor gewone schoenen lopen dus al snel met natte voeten door het koude water. Maar niet veel later moeten we een kreek doorwaden, waarvan het water net iets hoger komt dan de bovenkant van mijn laarzen. Vrijwel iedereen heeft dus natte voeten.

In de Krabbeput ligt een hele grote kei, althans, dat is het eerste wat ik denk. Het blijkt echter een turfblok te zijn. Grote brokken turf die aan de laagwaterlijn loskomen beginnen op de getijdestroom een reis door het schor. Rollend slijten ze af tot ronde of ovale vorm. De blokken liggen overal verspreid en in elke geul kom je er wel een paar tegen.

Excursie

Het water dat Saeftinghe overspoelt is brak. Hierdoor zijn er tal van zoutverdragende planten aanwezig. De meest bekende is natuurlijk lamsoor. Hier groeit in grote hoeveelheid de zeeaster, die wel lamsoor wordt genoemd, maar dat feitelijk niet is. Echte lamsoor is namelijk niet eetbaar. De zeeaster smaakt prima en gedurende de hele tocht valt er genoeg te eten van dit spul. Carla wijst ons nog op Echte Lepelblad (niet de Deense of de Engelse). Boordevol vitamine werd dit plantje in de Gouden Eeuw over de hele wereld meegenomen om scheurbuik te voorkomen. Persoonlijk vind ik het niet zo lekker, het is erg bitter met een zilte nasmaak die bij elke oprisping weer terugkomt. Bij alles wat we daarna tegenkomen stelt wel iemand de vraag of je het kunt eten...

In de Schelpkreek zien we allemaal kleine bultjes op het slijk. Sporen van de vorksprietgarnaal. Als Carla er een wil opgraven, graaft ze een nonnetje op, een tweekleppig schelpdier (kun je die eten?) Ze vertelt ons dat als we genoeg geduld hebben het nonnetje zich razendsnel kan ingraven. We wachten en wachten nog wat langer, maar buiten wat bubbels produceren blijft het nonnetje liggen waar ze ligt. We markeren de plek en als we een andere groep wandelaars tegen komen geven we door waar ze mogelijk getuige kunnen zijn van een spectaculair fenomeen.

Buiten het nonnetje komen we nog tal van andere dierenleven tegen. Veel vogels, zoals meeuwen,  scholeksters, enkele zilverreigers, bergeenden en tureluurs. Iets wat niet meteen opvalt, maar als je het eenmaal weet is het Grays kustslakje. Niet groter dan enkele millimeters bevolken zij dit gebied massaal. Als je er op let zie je ze overal.

Grays kustslakje

Terug bij het bezoekerscentrum koop ik als aandenken een potje naar zweetvoeten ruikende zeeasterhoning. De honing komt niet van de hier veelvoorkomende schorzijdebij. Die leeft namelijk solitair.

Na de grote schoonmaak nemen we nog een afzakkertje in café Het Verdronken Land dat zo vol staat met beeldjes en snuisterijen dat je er nauwelijks kunt bewegen. Ogen schieten te kort om de bonte verzameling van prullaria in je op te nemen.

Iedereen is het er over eens. Deze excursie was in alle opzichten geslaagd en zeer de moeite waard. Voor degenen die ook mee hadden willen gaan: volgend jaar gaan we wat anders doen, maar… stuur gerust een mailtje naar mij en bij voldoende belangstelling zetten we het volgden jaar weer op de kalender, maar dan ergens in de zomermaanden, als de zeeaster in bloei staat.

Frank van der Zande

P.S. Vergeet niet naar het timelapse filmpje van de makers van de Nieuwe Wildernis over Saeftinghe te kijken http://www.saeftinghe.eu/nl/landschap-en-historie/film.